گرگ وال‌استریت

گرگ وال‌استريت

كارل ایكان یكی از سرشناس‌ترین سرمایه‌گذاران امریکایی است كه در حوزه‌های مختلف انرژی، املاك، اتومبیل و بسته‌بندی غذا فعالیت دارد. ایكان، مالك شركت ایكان اینترپرایز با 19.2 میلیارد دلار در رتبه 52 فهرست بلومبرگ قرار دارد.

زهرا چوپانکاره/ آینده نگر

دهه 30، دهه ركورد بزرگ بود. امریکا داشت با یكی از سخت‌ترین دوران‌های اقتصادی‌اش دست و پنجه نرم می‌كرد. این شرایط سخت را ساكنان محله كویینز در نیوریورك به خوبی درك می‌كردند. محله‌ای كه از پرجمعیت‌ترین نقاط این شهر به شمار می‌رفت و مركز رنگین‌پوستان، مهاجران و قشر متوسط و متوسط روبه‌پایین نیویورك به شمار می‌رفت. بحرانی كه فاصله مصیبت میان دو جنگ بزرگ جهانی را با فقر و تنگدستی پر كرده بود تا اواخر دهه 30 میلادی به طول انجامید و در همین سال‌ها بود كه كارل ایكان در سال 1936 در محله كویینز متولد شد. سایت بیوگرافی در مطلبی به خلاصه‌ای از زندگی و روش کسب‌وکار کارل ایکان پرداخته است که این مطلب ترجمه بخش‌هایی از آن است.

ایكان تنها فرزند رهبر آوازخوانان مذهبی یك كنیسه یهودیان و یك معلم مدرسه بود كه دوران كودكی‌اش را مانند بسیاری از هم‌سالانش در محله كویینز با میزانی از تنگدستی گذراند. تمام دوران مدرسه‌اش در مدارس دولتی طی شد اما در دوره دبیرستان توانست آن‌قدر بر روی درس و نمره‌هایش تمركز كند كه امتیاز لازم را برای پذیرش در دانشگاه پرآوازه پرینستون به دست آورد.

رفتن به دانشگاه سرآغاز تغییر در زنگی ایكان بود. او دوره كارشناسی‌اش را در رشته فلسفه در دانشگاه پرینستون گذراند اما بعد تلاش كرد تا آرزوی مادرش را برآورده كند. مادری كه دلش می‌خواست فرزندش را در کسوت یك پزشك ببیند. برای همین بود كه ایكان وارد دانشكده پزشكی دانشگاه نیویورك شد. اما راهی را كه شروع كرده بود ناتمام گذاشت، سال سوم پزشكی بود كه ترجیح داد دانشگاه و درس پزشكی را رها كند و به ارتش بپیوندد. ایكان كه از میز تشریح تا میدان مشق را تجربه كرده بود به مرور پی برد كه علاقه‌اش جایی بسیار متفاوت با این دو جبهه است، اشتیاقش به خرید و فروش و سرمایه‌گذاری او را به سوی وال‌استریت هدایت كرد. جایی كه از سال 1961 كارش را به عنوان دلال بورس در شركت Dreyfus & Co آغاز كرد. هفت سال بعد با كمك مالی عمویش توانست یكی از صندلی‌های بازار بورس نیویورك را از آن خود كند و به عضویت رسمی این بازار درآید، بلافاصله پس از این عضویت او شركت ایكان را به ثبت رساند، یك شركت اوراق بهادار كه بر روی آربیتراژ (بهره گرفتن از تفاوت قیمت بین دو یا چند بازار برای کسب سود) تمركز داشت، او در سال‌های كار به عنوان دلال سهام توانسته بود آشنایان و مشتریانش را برای موفقیت شركتش جذب كند.

 بی‌رحمی کسب و کار من است

اواخر دهه 70 در نحوه كار ایكان تغییری ایجاد شد. او شروع كرد به خریدن عمده سهام شركت تاپان، یك شركت خانوادگی تولید لوازم خانگی. یك شركت معمولی كه حالا به عنوان یكی از نشانه‌های احاطه او به بازار بورس و سرمایه می‌توان از آن یاد كرد. وقتی ایكان تبدیل به سهام‌دار عمده این شركت شد یك نبرد نیابتی به راه انداخت كه عاقبت منجر به فروش تاپان به شركت الكترولوكس شد. نتیجه؟ ارزش سهام شركت (كه حالا ایكان به عنوان عمده‌ سهام‌دارش شناخته می‌شد) زیر سایه نام الكترولوكس به دو برابر رسید.

دهه 80 ایكان را از جمله سرمایه‌گذاران مهاجم می‌شناختند. او با تبدیل كردن خود و شركایش به سهام‌داران عمده، كنترل شركت‌ها و میزان ارزش سود سهامشان را در اختیار می‌گرفت و البته در دفاع از خود می‌گفت كه با این كار به سهام‌داران شركتش سود می‌رساند. روشی كه او در پیش گرفته بود به «تهدید نرم» (greenmail) شناخته می‌شد. روشی كه در آن سرمایه‌گذار با افزایش سهم خود در یك شركت كم‌كم شروع به اخطار دادن به شركت‌ می‌كرد كه ممكن است كنترل شركتشان را از آن خود كند و به این ترتیب همان سهام را با سودی قابل توجه به خود شركت‌ها بازمی‌فروخت. كاری كه او با شركت‌های مارشال فیلد و فیلیپس پترولیوم انجام داد. نحوه عملكرد او در كسب‌وكار هم سبب شهرتش در وال‌استریت شد و هم سر از دنیای سینما درآورد. سال 1987 الیور استون، كارگردان سرشناس امریکایی فیلمی ساخت با نام «وال‌استریت»، بازیگر اصلی این فیلم مایکل داگلاس بود كه در نقش گوردون گكو، سرمایه‌گذار و دلال بی‌رحم و كارکشته بورس بازی می‌كرد. می‌گویند شخصیت گوردون گكو بر اساس شخصیت و نحوه معاملات ایكان شكل گرفته است. او این شیوه از معامله را تا پس از دهه 90 میلادی هم ادامه داد و در میان میان توانست خودش را از حاشیه‌های دنیای تجارت كه دامن‌گیر سرمایه‌گذارانی مانند ایوان بزكی و مایكل میلكن شد (كسانی كه روشی شبیه به او داشتند) دور نگه دارد.

 

خرید و فروش تا آخرین نفس

هزاره دوم میلادی برای ایکان شیوه جدیدی از سرمایه‌گذاری را به دنبال آورد. او در سال 2004 یك صندوق پوششی (hedge fund) باز كرد. این نوع از سرمایه‌گذاری پرخطر تنها توسط مدیران و شركت‌های بزرگ سرمایه‌گذاری انجام می‌شود و اغلب بر پایه پول‌های استقراضی است كه به عنوان سرمایه و به امید سود كلان از آنها استفاده می‌شود. ایكان در این سال دو شكست را هم تجربه كرد. او كه تلاش داشت تا شركت رسانه‌ای تایم وارنر را هم به شیوه قبل در اختیار خود درآورد و مدیرعامل شركت یعنی ریچارد پارسونز را از قدرت پایین بكشد، در نهایت شكست خورد. همچنین تلاشش برای در اختیار گرفتن كنترل شركت بلاك‌باستر و حضور موثر در بازار ویدئوهای اجاره‌ای هم بی‌ثمر ماند. با وجود این، او نشان داد كه همچنان می‌تواند با مداخله در فروش شركت‌هایی مانند میلان لابراتوار و Kerr-McGee تاثیر و نفوذ خودش را در بازار سرمایه به رخ بكشد. سال 2011 او عضویت در صندوق پوششی‌اش را به روی سرمایه‌گذاران بیرونی بست. یكی از سرسخت‌ترین بازیگران عرصه وال‌استریت در تمامی این سال‌ها نشان داد كه هیچ قرار نیست با گذر سن‌وسالش كوتاه بیاید و از بازی كنار بكشد. او در سال 2012 بار دیگر در صدر خبرها قرار گرفت. ایكان اعلام كرد كه بخش قابل توجهی از سهام شركت نت‌فلیكس (شركت حوزه سرگرمی و فعال در تولید و عرضه سریال‌های تلویزیونی آنلاین) را خریده است. این سرمایه‌گذار از همان زمان تاكنون همچنان با خریدهایش در میان اخبار اقتصادی روز باقی مانده است. از جمله خبرسازی‌های او برمی‌گردد به تلاشش برای تاثیرگذاری در جریان خریدوفروش شركت‌های eBay و اپل. سال گذشته میلادی، همراه با انتشار خبر افت شدید فروش تلفن‌های آیفون شركت اپل، ایكان تمامی سهام خود را در این شركت فروخت.

 سایه‌روشن‌های ایکان

كارل ایكان در تاریخ وال‌استریت به عنوان یك سرمایه‌گذار بی‌رحم شناخته می‌شود. با وجود این، در حاشیه همه این سرمایه‌گذاری‌ها و روش جنجال‌برانگیزش در كسب‌وكار، در دنیای امور بشردوستانه هم اسم و رسمی دارد. او منابعی سرشار را برای توسعه حوزه آموزش و پزشكی اختصاص داده است و به‌ویژه در حوزه علم ژنومیك (تجزیه و تحلیل داده‌ها و اطلاعات ژنتیکی) سرمایه‌گذاری كرده است. او در سال 2012 مبلغ 200 میلیون دلار به دانشكده پزشكی مونت سینای اهدا كرد و بورس ایكان را برای جذب نخبه‌ترین دانشمند حوزه علوم پزشكی بنیان گذاشت. ایكان همچنین موسس تعدادی از مدارس و پناهگاه برای افراد بی‌خانمان در محله برانكس نیویورك است.

از سوی دیگر او شهرتی هم در عالم سیاست دارد، شهرتی که البته همراه با نام دونالد ترامپ شده است. مانند بسیاری از چهره‌های شاخص دنیای تجارت و سرمایه در امریکا، نام ایکان هم پیوندی با نام رئیس‌جمهور فعلی امریکا دارد. او تا همین چند ماه قبل مشاور ویژه ترامپ بود. منافع عظیم او در حوزه‌های مختلف تجاری سبب شد تا بارها سناتورهای حزب دموکرات خواهان کناره‌گیری او از این سمت شوند چون بیم آن می‌رفت که مشاوره او به ترامپ بر سر تغییر و یا اصلاح قوانین، در نهایت سود تجاری او را مد نظر داشته باشد. نیویورک تایمز در مطلبی که پس از استعفای ایکان از سمت مشاور ویژه رئیس‌جمهور در خصوص او منتشر کرد نوشته است: «صبح پس از پیروی ترامپ در انتخابات، آقای ایکان گفت که یک سرمایه‌گذاری یک میلیارد دلاری در بازار بورس انجام داده است.» به نوشته این نشریه هرگز مشخص نشد که نقش ایکان به عنوان مشاور ویژه دقیقا چه بوده است اما به عنوان نمونه او پیش از اینکه جی کلایتون به عنوان رئیس کمیسیون اوراق بهادار و بورس در سنا تایید شود، با او جلسه داشته است.